Mimo iż żyjemy w jednym państwie, różne organy administracji publicznej, organy podatkowe, sądy itp. posiadają swoją właściwość miejscową. Jest to instytucja prawa ustrojowego, najczęściej kojarzona z postępowaniem administracyjnym, podatkowym, jednakże dotyczy również postępowania cywilnego, jak i karnego przed sądami powszechnymi.

Obok właściwości rzeczowej, która polega na zakresie merytorycznym danej dziedziny, sprawy, problemu i decyzyjności istnieje właściwość miejscowa, odnosząca się do terytorium działania danego organu w zakresie swoich kompetencji. O właściwościach traktują zarówno kodeks postępowania administracyjnego, jak też k.p.k. i k.p.c. Przepisy szczególne regulujące postępowanie i właściwość danego organu mają na celu eliminację powielania się postępowania przed kilkoma organami, jak też ograniczenie sporów kompetencyjnych organów równorzędnych. Jednakże dla obywatela istotne znaczenie może mieć uprawnienie do zwrócenia się do organów administracji publicznej, bez względu na właściwość miejscową. Mimo tego, organ otrzymujący wniosek, pismo, informację, który nie leży w jego kompetencji ani rzeczowej, ani miejscowej ma obowiązek powiadomić nadawcę o tym fakcie, instruując go o właściwej kompetencji organów w danej sprawie, może jednakże nie musi przekazać sprawę automatycznie do organu właściwego z uwagi na swoje kompetencje, czy to rzeczowe, czy miejscowe. Co do zasady większość spraw toczy się w organach właściwych dla miejsca zamieszkania lub siedziby strony danego postępowania, natomiast właściwością miejscową dla gminy będzie obszar tejże gminy. Organy nie mogą przenosić ani rozszerzać swoich właściwości, natomiast dopuszczona jest instytucja delegowania właściwości w wyjątkowych przypadkach określonych przepisami prawa.

Jeśli chodzi o postępowanie sądowe właściwość wyznacza miejsce zamieszkania pozwanego, lub miejsce przebywania z zamiarem stałego pobytu, jeżeli takowego nie posiada ustala się je na podstawie ostatniego znanego miejsca zamieszkania w Polsce. Znacznie łatwiejsze jest ustalenie właściwości miejscowej dla powództwa osoby prawnej, której właściwość wyznacza miejsce siedziby organu zarządzającego.